De zeearend trok zich de afgelopen jaren niets aan van de beweringen van de biologen en de eerste vogels werden dan ook al in 2001 in Nederland waargenomen. Nederland was hierin niet uniek, want de laatste vijftien jaar maakt het aantal zeearenden in heel Europa een spectaculaire groei door. De roofvogel met een spanwijdte van 2,60 meter (van daar de bijnaam 'Vliegende deur') herstelt zich niet alleen van de klappen die hij de afgelopen eeuw opliep, maar koloniseert tevens nieuwe gebieden.

Afschot door mensen, eierroof, verwoesting van biotopen en overvloedig gebruik van chemische middelen in de landbouw, zorgden na de Tweede Wereldoorlog voor een neerwaartse spiraal. Werd na het verbod op DDT in de periode 1980-1990 een voorzichtig herstel zichtbaar, na 1990 'schoot de zeearend pas echt uit zijn slof'. Van zo'n 120 broedparen groeide de Duitse populatie naar 360 in het jaar 2000. En zo ontwikkelde zich het zorgenkind van de vogelkenners zich tot hét voorbeeld van de veerkracht van de natuur.

Ook in Scandinavië en Polen groeide de vanouds omvangrijke populatie snel, terwijl de soort met succes in Schotland werd geherintroduceerd. Terwijl andere roofvogelsoorten zich al in de loop van de jaren tachtig herstelden van de DDT-averij, had de zeearend, die in Europa aan de absolute top van de voedselketen staat, blijkbaar net iets langer nodig om de kwalijke gevolgen van de landbouwgiffen van zich af te schudden. Aan de hand van veerpennen, die men tijdens de rui vond, kon men de afname van de giftige stoffen in het lichaam van de vogel zorgvuldig meten.

Door de toename van het aantal zeearenden hebben de ornithologen hun kennis van de vogel trouwens flink moeten bijstellen. Zo is het klassieke beeld van de zeearendbiotoop, te weten een dunbevolkt, uitgestrekt gebied met meren en grote bossen, niet juist gebleken. Er zijn nesten gevonden in bossen van slechts enkele tientallen hectares. Bovendien zijn er horsten aangetroffen in relatief jonge bossen, bijvoorbeeld populierenbossen van slechts veertig jaar oud. Er zijn arenden die zeer dicht in de buurt van menselijk bebouwing durven broeden. Zeearenden hebben niet altijd een groot territorium nodig: buurparen broeden soms minder dan een kilometer van elkaar.

Anno 2005 worden op veel plaatsen in Nederland zeearenden waargenomen. Zo meldde Staatsbosbeheer vorig jaar minstens vijf zeearenden in de Oostvaardersplassen. Voorwaarde is wel dat er een groot meer binnen vliegbereik is, waar ze vis kunnen vangen. Maar ook een maaltijd van een eend of gans versmaden ze niet. Ze grijpen vissen en watervogels met hun krachtige klauwen en voeren ze door de lucht af. In het najaar verlaten zeearenden hun geboorte gronden. Ze zwerven rond en jonge volgens gaan dan wat verder van huis. Vandaar ook hun aanwezigheid in de Biesbosch, de Veluwse Randmeren, langs de IJsselmeerkust en natuurlijk het Lauwersmeer.

Jammer is wel dat de broedverspreiding richting Nederland stagneert. Misschien dat zeearenden zich langs de Rijn in Duitsland vestigen en dan via de ooibossen langzamerhand naar Nederland opschuiven. Maar dat kan nog wel een paar jaar duren.......

Kijkt u voor actuele waarnemingen van de zeearend in het Lauwersmeergebied in het vogellogboek of op de PC (de site van Rommert Cazemier www.lauwersmeer.com), die speciaal voor dit doel voor een ieder te gebruiken is in Restaurette Schierzicht aan de vissershaven van Lauwersoog.

Voor prachtige foto's van de zeearend kunt u terecht op de pagina van Reint Jakob Schut: www.vogelennatuurfotopekela.nl