|
Moddergat/Zoutkamp- Als het aan de vrijwillige medewerkers van het
Visserijmuseum Zoutkamp ligt, vaart een oude
reddingssloep uit de jaren dertig binnen afzienbare
tijd weer over het Lauwersmeer. Het museum wil als
werkgelegenheidsproject een replica van een dergelijke
sloep gaan bouwen. Met subsidie van gemeente De Marne
start binnenkort een onderzoek naar de haalbaarheid
van dit project. De sloep die de Zoutkampers voor ogen
hebben is van origine een reddingssloep van een
vrachtschip. Veel Zoutkamper vissers kochten in de
jaren dertig van de vorige eeuw deze afgedankte boten
en bouwden deze met een paar simpele aanpassingen om
tot een visserssloep met mast, zeil en (later) een
motor. Het museum aan de Reitdiepskade wil de sloep in
de toekomst ook een recreatieve functie geven door er
korte educatieve rondvaarten mee te organiseren. Een
soort gelijk project in Moddergat dient als blauwdruk
voor dit initiatief. Op het terrein van de oude
garnalenfabriek wordt hier al hard gewerkt aan de
voltooiing van een replica van een Wierumer Aek. Met
dit scheepstype uit de 19-de eeuw verdienden de
vissers langs de Friese kust hun dagelijkse kost.
In 1883 werden de oude vissersdorpen Zoutkamp,
Wierum en Paesens-Moddergat troffen door een stormramp. Vooral Moddergat werd zwaar getroffen. In
totaal vergingen zeventien schepen en verdronken
drieëntachtig vissers. Sommige families verloren in
een klap hierbij al hun mannelijke familieleden. Ter
nagedachtenis aan deze tragedie werden zowel in
Moddergat als in Zoutkamp visserijmonumenten op de
dijk geplaatst. In een poging de ramp weer te boven te
komen werd in Moddergat in 1924 begonnen met de bouw
van een coöperatieve garnalenfabriek, even ten westen
van het dorp. Deze fabriek moest in 1942 de ovens
voorgoed doven, nadat de garnalenverwerking onrendabel
was geworden. Het fabriekje, een van de laatste van
Nederland, diende vervolgens als opslagplaats. Het
stond lange tijd op de nominatie om gesloopt te
worden, maar werd enkele jaren geleden van de
sloophamer gered door de stichting It Fiskershúske.
Vervolgens werd het gebouwtje gerestaureerd en zo veel
als mogelijk in oude luister hersteld. Als
bezoekerscentrum is het sinds enige tijd aan een
tweede leven begonnen. Het terrein naast de
garnalenfabriek is ingericht als werf. Hier wordt
vanaf de zomer van 2004 als onderdeel van een
werkgelegenheidsproject gewerkt aan de bouw van een
replica van een Wierumer Aek. De contouren van dit
oude visserschip zijn inmiddels goed zichtbaar en de
werf is zeker een bezoekje waard. In de weekeinden
wordt er niet aan schip gewerkt, maar zijn de werf en
het bezoekerscentrum wel geopend, zodat bezoekers de
vorderingen kunnen volgen. Zo'n veertig vrijwilligers
zorgen afwisselend voor begeleiding en uitleg. Met een
bezoek of een donateurschap steunt men het project,
want er is jaarlijks nog zo'n vijftigduizend euro
nodig om de exploitatie rond te krijgen. De bouw van
het bijzondere visserschip gaat naar verwachting zo'n
twee jaar duren. Daarna is het de bedoeling om het
schip in de (recreatieve) vaart te brengen. De
Wierumer Aek wordt gebouwd op een kleine, authentieke
scheepswerf. De Stichting It Fiskersskip -opgericht
door Stichting 't Fiskershúske- wil met behulp van
originele bouwmethoden met de replica van de Wierumer
Aek de rijke visserijhistorie van Paesens/Moddergat
laten herleven. Deskundige leermeesters hebben de
leiding bij de bouw. Zij deden ervaring op bij de bouw
van de 17e-eeuwse 'Batavia' in Lelystad.
Actuele
informatie over het project of groepsbezoek aan het
museum vindt u op www.museummoddergat.nl en
www.fiskersskip-moddergat.nl
U vindt het museum aan het
Fiskerspaad 4-8a. Na een korte wandeling over de
waddendijk komt u even buiten Moddergat uit bij de
garnalenfabriek en de aanpalende werf.
De ramp
Vlak na middernacht op 5 maart 1883 zeilde de hele
kustvissersvloot van Paesens en Moddergat de zee op.
De 22 aken en blazers zetten koers naar de rijke
visgronden ten noordoosten van Borkum, het zogenaamde
'Scholveld'. De vissers hadden een lange winter zonder
inkomsten achter de rug. Onder een aanwakkerende
noordwester werden die 5e maart de hele dag de
scholnetten over de visgronden gesleept. Rond tien uur
's avonds werden de vissers op hun kleine, open,
nauwelijks zeewaardige zeilscheepjes binnen een
kwartier overvallen door een plotseling opstekende
noordwester storm met hagel en sneeuw. Zelden werd de
Noordzee zo snel een kolkend, woedend monster, met
golven die tot 20 meter hoog werden opgezweept. In
enkele uren voltrok zich een ramp die vrijwel de
gehele vissersvloot van Paesens en Moddergat deed
verdwijnen. In Museum It Fiskershúske in Moddergat is
een permanente expositie ingericht ter nagedachtenis
aan deze rampdag en het vissersbestaan in die tijd
levend te houden.
|
|